top of page
MAE- BARE POSTER-28 (1)_edited.jpg

Pastoor Louis Runhaar

Het is 17 mei als ik samen met pastoor Louis Runhaar in de kerktuin van de Oud-Katholieke Gertrudiskathedraal van Utrecht zit. De Oud-Katholieke Kerk van Nederland staat al sinds 2006 de zegening van twee mensen van het gelijke geslacht, die een huwelijk hebben gesloten, toe. In de Oud-Katholieke Kerk zijn homoseksuele gelovigen volwaardige kerkleden, met alle rechten en plichten daaraan verbonden.

Wie is de mens Louis Runhaar?
Nou, Louis Runhaar dus, 43 jaar, man van Marjolein. Vader van Tom (11) en Hugo (9). Op dit moment werkzaam als parochie pastoor in Utrecht. Hiervoor werkzaam in Amersfoort in de kerk. Daarvoor als journalist werkzaam geweest bij de KRO in Hilversum.


Ik mag heel graag zingen. Houd echt van lezen. Ik ben niet zo'n sporter van mezelf, maar ik heb het spinnen ontdekt, wat ik echt geweldig vind; lekker rammen op muziek. Ik ben er zelf een poosje uit geweest wegens flink overwerkt zijn. Daar heb ik ook weer een beetje de creatieve kant van mezelf ontdekt. Ik ben bijvoorbeeld weer gaan kalligraferen en schrijven voor mezelf. Dat vind ik erg leuk. Dingen maken. Bier brouwen. Kombucha brouwen. Dat zijn de dingen die zich hier afspelen als je niet in functie bent.

 

Daarnaast ben ik begonnen met een baan van één dag in de week lesgeven aan een Hogeschool in Zwolle. Het aardige is dat die school oorspronkelijk tamelijk streng protestant is. Ze zeiden: We hebben wel iemand nodig die begrijpt waar onze vragen vandaan komen. Nou, dat is leuk, want ik kom oorspronkelijk zelf uit de protestantse hoek. Ik ben “tweetalig”, dus ik merk dat ik ze mee kan krijgen en ik snap waar de gevoeligheden zitten. Dat is eigenlijk wel leuk.

Wat is het onderscheid tussen Rooms-Katholieke Kerk en de Oud-Katholieke Kerk? 
In het kort: De Oud-Katholieke Kerk is een kerk die volop deelt in de brede, klassieke, katholieke, christelijke traditie, die in Nederland teruggaat tot de zevende eeuw, maar die onafhankelijk is geraakt van Rome. Daardoor kon en is zij op een gegeven moment eigen accenten gaan zetten.

Een paar voorbeelden:

  • Op een gegeven moment is bij ons het celibaat afgeschaft. Dat is geen voorwaarde meer om geestelijke te worden.

  • De liturgie, de taal waarin gevierd werd, was in deze streken vroeger Latijn. De Oud-Katholieke Kerk heeft in 1909 of 1910 de omschakeling naar het Nederlands gemaakt. De Rooms-Katholieke Kerk deed dat in de jaren 60.

  • De ambten van diaken, priester en bisschop zijn opengesteld voor vrouwen.

  • En natuurlijk het inzegenen van huwelijken van mensen van hetzelfde geslacht.

Het feit dat we niet meer afhankelijk zijn van de vergaande bevoegdheden van Rome, zorgt ervoor dat wij bepaalde beslissingen kunnen nemen waar de grote kerk veel langer over doet. Als ze een bepaalde beslissing al willen nemen. Als kleinere groep ben je wendbaarder, maar dan nog gaan de veranderingen natuurlijk niet over één nacht ijs.

Natuurlijk hebben wij ook te maken met andere kerken. De verhouding met de Rooms-Katholieke Kerk is lang heel spannend geweest. Echt wederzijds elkaar verketteren. Die tijd ligt inmiddels lang achter ons. Wij zijn een zeilbootje, de rooms-katholieke kerk is een mammoettanker en andere kerken zijn de andere schepen. Wij zijn als zeilbootje wel wendbaar, maar we kunnen niet zomaar het roer omgooien. Je wilt niet in een andermans vaarwater komen. Wat je doet doe je graag in harmonie.

Ik zeg ook weleens kort, dat is misschien een beetje ongenuanceerd, maar we trekken conclusies uit het orthodoxe, aloude geloofsgoed, die andere mensen eigenlijk best wel liberaal vinden. Terwijl wij denken: Dit vloeit gewoon voort uit het aloude geloofsgoed. En daar zijn oud-katholieken ook wel een beetje trots op. Een beetje zelfbewust.

Hoe komt de Oud-Katholieke kerk tot de beslissing om homoseksualiteit te accepteren?
Deze vragen worden door de buitenwereld op je bordje gelegd. De mensen die zondags in de kerk zitten, zitten doordeweeks ook weer gewoon in de wereld, inclusief de geestigheid. Dat is natuurlijk al een reden waarom vragen op je bord belanden. Dat gebeurt vanzelf. 

Vervolgens moet je daarover nadenken. Je kunt dat buiten houden. Je kunt het ook gewoon klakkeloos overnemen. Of je kunt dat met je eigen bezinning doen en die vraag dus serieus nemen. Wij zijn christen. Hoe gaan wij daarmee om, bekeken vanuit onze traditie, vanuit de schriften, vanuit allerlei verschillende praktijken die ooit hebben bestaan? En dan ga je dat bezinnen. Dat geeft ook wel aan waarom sommige dingen lang duren.

Ik heb eens een preek gehouden die ging over Elisabet (de tante van Maria en Jezus) en Maria. De engel Zacharias vertelt Elisabet dat ze een zoon zal krijgen, zij is echter zo oud dat ze niet zwanger meer kan worden. Toch raken Elisabet en Maria beiden zwanger zonder omgang te hebben met hun man. De zoon van Elisabet wordt Johannes de Doper. De zoon van Maria wordt Jezus. Zowel Johannes als Jezus zullen beiden nooit trouwen.

Het bekende, biologische, heteroseksuele plaatje is op deze belangrijke bijbelse figuren dus helemaal niet van toepassing. Dat plaatje moet dus gerelativeerd worden. Er is meer dan dat. Daarmee is het mij toen ook gelukt om met hele traditionele bronnen toch te vertellen waarom wij zo open zijn.

Hoe gaat de Oud-Katholieke Kerk om met bijbelteksten die homoseksualteit zouden veroordelen?
De Bijbel behoort tot traditie, want dat heb je namelijk overgeleverd gekregen. Al die verhalen komen uit zo’n andere cultuur en zo’n andere context; om te doen alsof bepaalde teksten die 5.000 jaar oud zijn en uit een andere traditie komen, dat die nog eenzelfde soort zeggingskracht hebben als nu, dat past helemaal niet bij de manier waarop wij omgaan met traditie; de manier waarop wij de Bijbel begrijpen.

De Bijbel is ook een etnisch boek. Het is een boek van een groep stammen die zich aaneen sloot, wayback, in het Midden Oosten. Wij hebben niet zo'n opvatting als de Koran, die uit de hemel neergedaald is of zoals de Mormonen met hun gouden platen. Dat is allemaal niet hoe we de Bijbel verstaan. De Bijbel is traditie.

Van sommige teksten denk je: Dat gedrag was prima toen en daar, maar nu niet meer. In de traditie zelf zit ook ontwikkeling. Een goed voorbeeld zijn slaven. Het was eerst volstrekt normaal om slaven te hebben of te roven van andere dorpen. Jezus heeft er geen probleem van gemaakt. Paulus heeft er geen probleem van gemaakt en heeft er zelfs regels voor opgesteld; hoe je netjes omgaat met slaven en hoe slaven netjes omgaan met hun heer. Gewoon, een gegeven. Maar verder denkend: slaven, dat is eigenlijk best wel een beetje gek als mensen gelijkwaardig zijn.

Het heeft helemaal te maken met je opvatting van wat de Bijbel is en dan kun je prima in die context begrijpen hoe teksten tot stand gekomen zijn. Als je met een groep mensen de schrift leest, dan heb je het daar gewoon over. Dus een letterlijke toepassing van tekst, dat is ons te simpel.

Over het hele concept homoseksualiteit kan je ook nog wel nadenken. Bestond dat concept toen al of was dat iets anders? Het is ook nog eens een vertaling vanuit het oude Hebreeuws. Dus, nee, het is een genuanceerd verhaal, maar daar heb je ook wel mensen met een reflectief vermogen voor nodig. Voor de Oud-Katholieke Kerk is het ook wel erg belangrijk dat je theologen hebt die scherp aan de wind durven varen.

Wat is uw advies voor een religieus, homoseksueel (queer) persoon die niet weet of het geloof hem wel accepteert?
Ik zou eigenlijk willen zeggen: Denk niet te snel dat de kerk waar jij vandaan komt representatief is voor het hele christendom. Het hele christendom wordt weleens afgerekend op het feit dat één bepaalde stroming niet openstaat voor homoseksualiteit.
Kijk eens om je heen. Ga om je heen kijken welke soorten christendom breder zijn binnen je eigen religie. Neem het maar van mij aan dat daar zeer serieuze gelovigen zijn, die ook juist vanuit hun geloof ruimte kunnen geven.

Je moet daar alleen zelf wel wat voor doen. Ga op verkenningstocht. Er is echt wel wat mogelijk zonder dat je je geloof hoeft te verraden. Zonder dat je je seksuele identiteit hoeft te verraden. Ik denk dat verreweg de meeste kerken in Nederland daar ruimte voor hebben, alleen is de beeldvorming tegenovergesteld. 
En dan heb je natuurlijk nog het officiële en het officieuze. De Rooms-Katholieke Kerk is officieel en wijst allerlei dingen af. Maar officieus kan er van alles.

Goed, ik heb makkelijk praten, hè? Want het lijkt mij zwaar. In mijn tijd bij Omroep RKK, werkte daar heel veel homoseksuelen die ook van harte en actief gelovig waren, maar bleven toch altijd een beetje tweederangs burger. Ik bedoel, dat kan je wel even volhouden, maar om dat je hele leven lang... Ja, dat lijkt mij heel zwaar.

Dan kom je hier in de (Oud-Katholieke) kerk, en dan is dat eigenlijk gewoon geen onderwerp. En dan kun je het ook weer hebben over andere dingen, waar je het eigenlijk over zou moet hebben.

bottom of page